Vanaf nu hebben we een nieuw weblog. Klik hier.

Vanaf nu hebben we een nieuw weblog. Klik hier.

Vorig jaar interviewden we in opdracht van de Rotterdamse deelgemeente Noord bijna veertig mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog woonden in dit deel van Rotterdam. We ondervroegen hen over de eerste dagen van de oorlog, het bombardement, het dagelijks leven, de hongerwinter en natuurlijk de bevrijding. De afgelopen maanden bewerkten we de interviews tot een boek met verhalen voor kinderen van tien tot twaalf jaar. Illustratrice Helen van Vliet maakte er prachtige tekeningen bij.

Het boek, x91Schuilen onder de spoorbogenx92, werd vorige week uitgedeeld aan groep 7 en 8 van de basisscholen in deelgemeente Noord. Het bijzondere van de verhalen is dat ze zich afspelen in de straten waar de kinderen van nu wonen, spelen en naar school gaan.

Op 4 mei, na de herdenking bij het monument op de Noordsingel – waar tijdens de oorlog een Engelse piloot zijn brandende toestel in de singel vloog om te voorkomen dat hij neerstortte op een woonwijk – deelde Ina Chabot, fractievoorzitter van de PvdA en initiatiefneemster van het project, het boek uit aan de gexefnterviewden.

x91Schuilen onder de spoorbogenx92 is te koop bij de boekhandels Donner en Snoek. Het kost x80 12,50.

GeschiedenisLab is gevestigd op de zolderverdieping van dit mooie pand op de hoek van de Provenierssingel en de Proveniersstraat. Een pand met geschiedenis, dat zie je zo.

Op de Rotterdamdag in de Laurenskerk, afgelopen zaterdag, kocht ik het boek x91Provenierssingel honderd jaarx92 van de Vereniging Bewoners Provenierssingel. Natuurlijk stond ons pand er ook in.
Samen met de buurpanden was hier van 1950 tot het begin van de jaren zeventig de stropdassenfabriek Micro gevestigd, van de heer H.H. Michaelis. Oude buurtbewoners schijnen het pand nog steeds de Dassenfabriek te noemen.

Na het vertrek van de Michaelis kwam het pand in handen van een belegger die het jaren leeg liet staan. Een doorn in het oog van de Aktiegroep Provenierswijk, die er in juni 1979 illegaal in trokken en er spreekuur hielden.

Op een foto uit die tijd zien we de kreten x91Woonhuizen hier. Geen kantorenx92 op de muur gekalkt. De acties hebben niet mogen baten, want vanaf de jaren tachtig is het pand een kantoorgebouw. Jarenlang zat de afdeling Rotterdam de FNV er en de stichting Thuiszorg. Momenteel biedt Provenierssingel 66 huisvesting aan meer dan tien bedrijven, waaronder een paar eenpitters.

We genieten erg van de rust die de singel ons biedt.

Geschiedenislab is op zoek naar verhalen over de tweede wereldoorlog in Rotterdam Noord. Een aantal mensen vertelde ons hoe ze stiekem naar de radio luisterden. x91Mijn buurman had een radiootje achtergehouden. Die had hij weggemoffeld in een keukenkastje. Als Radio Oranje kwam dan ging ik naar boven toe en dan lagen we allebei op de grond met ons hoofd in het keukenkastje om te luisteren wat daar werd gezegd,x92 vertelde een mevrouw. Na afloop van de uitzending tikte ze altijd bij haar Joodse onderburen op het raam om hen het laatste nieuw te vertellen. Soms werd er op basis van die berichten een vlugschrift gemaakt en verspreid door de stad.

Nieuwsgierig geworden naar de radiox92s uit de jaren dertig en veertig besluit ik een kijkje te nemen in het Radiomuseum. Harry de Jong, oud-directeur van Correct, had al verteld over de enige radio die tijdens de oorlog verkocht werd en waarop je alleen kon luisteren naar Duitse propagandazenders. Het radiomuseum heeft er nog een exemplaar van, compleet met nazi-embleem en een waarschuwing om niet naar andere buitenlandse radiozenders te luisteren. De eerste radiox92s van net na de oorlog staan er ook, in het begin samengesteld uit oude onderdelen, het tekort aan materiaal is dan nog duidelijk zichtbaar. Op de radio uit 1947 kun je afstemmen op Radio Herrijzend Nederland. Maar het meest fascinerend is toch het sigarenkistje met daarin een blokje kristal en wat koperdraad. Dat je daarmee signalen uit heel de wereld kunt opvangen is een mooi idee. Zit er eigenlijk zox92n sigarenkistje in het overlevingspakket dat we tegenwoordig allemaal in huis moeten hebben?

Rotterdams Radio Museum

Dankzij de reactie van ene Annet op mijn vorige blog is het raadsel van de camping opgelost. De camping met legertenten in Ommen blijkt Vacantievreugd te heten. Even googelen leert me de bewogen geschiedenis van dit terrein. Op de website van de camping wordt een belangrijk deel van de historie uit de doeken gedaan. Tussen 1924 en 1939 werden hier de Sterkampen van de Krishnamurti beweging gehouden. Citaat van de website: x91De jaarlijkse Sterkampen, welke werden georganiseerd, trokken veel deelnemers. Op het hoogtepunt, in 1929, waren er ruim 3000 deelnemers uit meer dan 50 landen, vaak per special trein naar Ommen gekomen. Daarnaast telde het kamp zo’n 60 vaste medewerkers. Ook werden bestaande gebouwen door de gehele gemeente Ommen verspreid, betrokken in dit grote plan.x92

De vijf jaar daarna wordt in een zin samengevat: x91Toen brak de de Tweede Wereldoorlog uit en verdreef het Strafkamp Ommen deze vreedzame wereld.x92

Op de website www.go2war2.nl is in detail te lezen wat er tijdens de oorlog is gebeurd in deze idyllische omgeving. De Duitsers richtten er Kamp Erika op, een kamp dat vanaf 1942 bestemd was voor veroordeelden van de Nederlandse justitie. Toen bleek dat in het kamp uitzonderlijke wreedheden werden begaan tegen de gevangenen, liet justitie de gevangenen overplaatsen. Het kamp werd toen bestemd voor asocialen en weigeraars van de Arbeitseinsatz. Herbertus Bikker, bijgenaamd x91de beul van Ommenx92 was er een van de leden van het Kontroll Kommando.

Na de bevrijding op 11 april 1945 werd Strafkamp Erika Bewaringskamp Erica. Deze functie hield het tot eind 1946. Toen kreeg de oorspronkelijke eigenaar Baron van Pallandt het terrein weer terug. Hijschonk het in 1948 aan de stichting Eerde die het op haar beurt doorverkocht aan de stichting Besthemerberg die de grond in erfpacht gaf aan de stichting Vacantievreugd.

Op deze historische grond hielden wij in 1962 dus vakantie. Rest de vraag waar die legertenten vandaan kwamen en wat het idee erachter was.

Op de website van OudOmmen is veel historisch fotomateriaal te zien.

In 1962 gingen we voor het eerst als gezin kamperen. Mijn ouders hadden samen al ervaringen opgedaan tijdens fietsvakanties, maar voor deze gelegenheid hadden ze een tent gehuurd op een kampeerterrein in Ommen. De gehuurde tent bleek een soort legertent te zijn met als interieur een paar stapelbedden, een houten tafel, een stuk of wat houten stoelen en enkele opklapbare strandstoelen.

x93In xe2ld soadsje,x94 heeft mijn vader bij een van de vakantiefotox92s geschreven.

Gezinsvakantie is eigenlijk niet het juiste woord, het is een een familievakantie, want ook mijn pake en beppe en mijn tante, de jongere zus van mijn moeder, kampeerden mee.

Bij een van de fotox92s staat Zeesser Es geschreven, bij een andere het Hertekamp.

In de buurt van Ommen heb ik geen camping kunnen vinden met een van deze namen. Wie heeft meer informatie over deze camping met huurtenten?

Op de foto:

Bij de tent staan pake en beppe. Links tegen de tent waarschijnlijk hun fietsen. Op de motor mijn moeder en ik. In de zijspan mijn tante Alie en mijn zusje.

2006 was het jaar waarin we verhuisden, onze roots onderzochten (zie www.geschiedenislab-weblog.nl), afstudeerden als eerste graadsdocent. Het was het jaar dat er drie theaterstukken in premixe8re gingen en diverse artikelen, nieuwsbrieven en een jubileumboek verschenen.

We genoten erg van x91Anna Kareninax92 van Tolstoi en de verhalen van Alice Munro (WH) en van x91Zaterdagx92 van Ian Mc Ewan (MB). Helaas lezen we te weinig.

We borrelden temidden van zeilers uit de Volvo Ocean Race en zaten tussen de Friese Rotterdammers bij x91De Maxefsfroux92 van Nynke Laverman in theater Zuidplein.

Jubileumboek

Op 27 oktober verschijnt het jubileumboek over het Platform Buitenlanders Rotterdam (PBR), dat we maakten in samenwerking met onderzoekster Joke van der Zwaard. Marjan speurt in ordners en dozen vol oude notulen en verslagen van studieweekenden, terwijl Willy door heel Rotterdam fietst om bestuursleden van Turkse, Pakistaanse, Filippijnse, Spaanse, Italiaanse, Kaap-Verdische en andere zelforganisaties van migranten te interviewen. Ze is onder de indruk van het vele werk dat deze vrijwilligers verrichten. Het komt wel goed met de multiculturele samenleving.

Theater

Ondertussen groeit Willyx92s oeuvre van theaterstukken. In april bezoekt Willy met regisseur Minnekus de Groot het Havenmuseum, een openluchtmuseum bij de Leuvehaven, om inspiratie op te doen voor vier korte theaterstukken voor het Havenfestival tijdens de Wereldhavendagen. Diezelfde avond woont ze in het Develsteijncollege in Zwijndrecht de premixe8re bij van x91Goed gevondenx92, het stuk dat ze schreef voor Youth Mission. De zaal zit bomvol en is enthousiast. x93Het leek wel een avond in een dorpshuis,x94 beschrijft Willy desgevraagd de sfeer.
Samen met leerlingen van het Thorbecke Voortgezet Onderwijs schrijft ze een eenakter voor het Scholieren Eenakter Festival.Tijdens een korte cursus theaterschrijven verzinnen de leerlingen personages en een situatie. x91Koldernachtx92 gaat op 15 november in premixe8re in het Hofpleintheater.
Op 20 oktober gaat x91Te Rotterdam ben ik geborenx92 in premixe8re, gebaseerd op verhalen van oudere Rotterdammers. Herkenning alom bij het publiek. En dat was ook de bedoeling!

Om haar schrijven verder te ontwikkelen, volgt Willy een cursus theaterschrijven aan de Schrijversschool Amsterdam, bij docent Jan Veldman.

Nieuwsbrieven

GeschiedenisLab schrijft en redigeert nieuwsbrieven voor heel verschillende organisaties. Voor Centrum voor Natuur- en Milieueducatie De Zwanebloem en voor CMO-Stimulans.

Wereldnieuws is sinds jaar en dag de titel van de nieuwsbrief van de vrienden van het Wereldmuseum. In 2006 verschijnt de nieuwsbrief nog tweemaal voor alle relaties van het museum.Ten behoeve van de special over Tibet onderzoekt Marjan het Tibetaans boeddhisme in Rotterdam.Ze spreekt met vertegenwoordigers van de traditie van de Karma Kagyu linie, mediteert met de Shambhalagroep en ontmoet de Tibetaanse lama Jigmxe9 Namgyal van Phuntsok Chxf6 Ling. Zelfs na 25 jaar zit de stad nog vol verrassingen.

Cultuureducatie

In maart begint Willy met een project voor Loket Cultuureducatie Zuid-Holland, voor een handzaam en inspirerend boekje dat basisscholen moet stimuleren cultuureducatie op te nemen in het onderwijsprogramma. Ze reist ze de hele provincie af om leerkrachten te interviewen over cultuureducatie.

Tijd om op de lauweren te rusten is er niet. Willy krijgt van het Erfgoedhuis Zuid-Holland de opdracht om teksten te schrijven voor een website over molens, gericht op het VMBO. Immers, 2007 is het Jaar van de Molens. Een bezoek aan museummolen De Nieuwe Palmboom in Schiedam en de molens van Kinderdijk hoort daar natuurlijk bij.

Tegelijkertijd moet ze weer op pad voor het Loket Cultuureducatie, nu voor een boekje gericht op cultuurmakers.

Artikelen

In april gaat Marjan voor het eerst op pad voor het Rotterdams Onderwijsmagazine. Ze komt terecht bij een reformatorische school in IJsselmonde en ontdekt dat voor de klas en in de schoolboekjes alle meisjes en vrouwen een lange rok dragen. Op Koninginnedag zingen de leerlingen een aubade en over een onderwerp als het circus wordt op school niet gesproken. Maar over nieuwe onderwijsmethodes wordt wel nagedacht.

Het Nationaal Archief is druk bezig met het digitaliseren van de archieven en Marjan schrijft daar een artikel over. De getuigenverklaringen over de arrestatie en executie van Hannie Schaft kunnen voortaan via de website bestudeerd worden. Willy droomt van een internationale schrijfcarrixe8re en schrijft een artikel over een pottenbakkersproject in Brazilixeb voor het keramische tijdschrift Klei.

Redactie   

In januari wordt Willy wegwijs gemaakt bij Scala, expertisecentrum voor emancipatie en participatie aan de Provenierssingel. Ze zal er enkele communicatieklussen voor haar rekening nemen. De band met Scala wordt in juni hechter als GeschiedenisLab het pand aan de Maasstraat moet verlaten omdat Stimulans verhuist. Scala heeft een ruime kamer over, zodat Marjan en Willy nu echt samenwerken, niet meer gescheiden door een muur.
We worstelen met teksten over kniegewrichten en MRI scanners en komen er niet goed uit. Schoenmaker hou je bij je leest, dat is de wijze les die we dit jaar leren.
Willy legt de laatste hand aan een boek over de methodiek van Mekxe2n, de ontmoetingsruimten voor Turkse en Marokkaanse ouderen in Rotterdam.
Marjan schrijft een subsidieaanvraag voor een educatieproject van een museum. In september en oktober werkt ze in opdracht van Apna Bhawan aan een boekje waarin een serie lezingen is opgenomen over communicatie in Hindostaanse gezinnen. De lezingen zwengelen allerlei discussies aan over onderwerpen die in veel gezinnen taboe zijn: zelfmoord, mishandeling, het verschil in opvoeding tussen jongens en meisjes. 

Lesgeven

Marjan rondt net voor de zomer haar opleiding tot eerstegraads docent af en haalt in september haar diploma op. In december geeft ze alweer een jaar lang geschiedenisles op het Groen van Prinsterer in Vlaardingen.

Willy geeft weer de cursus creatief schrijven op de donderdagavond en op de maandagavond een korte cursus theaterschrijven, bij de SKVR-Schrijversschool. Om inspiratie op te doen bezoekt ze in juni en december de netwerkdagen voor schrijfdocenten. Een inspirerende workshop van Pamela Koevoets is precies wat ze nodig heeft.

Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft me gevraagd teksten te schrijven voor een website over molens, gericht op het vmbo. Het is dit jaar immers het Jaar van de Molens.

Een interview met een molenaar mag niet ontbreken, dus maak ik een afspraak met de vader van Minnekus die molenaar is op korenmolen De Hoop in Oud-Alblas. Het is altijd bijzonder de Alblasserwaard in te rijden na de drukke snelwegen rondom Rotterdam. Een oase van rust, hoewel in de verte de autox92s nog steeds voorbijrazen.

Evert de Groot is 68 jaar en maalt tarwe voor x91thuisbakkersx92. Aan echte bakkers wil hij niet leveren, daarvoor maalt hij te weinig, afhankelijk als hij is van de wind.

Natuurlijk krijg ik een rondleiding door de molen. Ik heb een beetje hoogtevrees en ben niet handig op de smalle steile trappen die naar de verschillende zolders leiden. De Hoop is een stellingmolen. Via de stelling rondom kan de molenaar bij de wieken komen. Als ik vraag of hij nog steeds in de wieken klimt om de zeilen vast te zetten of los te maken, knikt hij en demonstreert hoe rap hij kan klimmen. Duizelig kijkt ik hem na.

x93Vroeger klom ik ook in de bovenste wiek,x94 zegt hij als hij weer naast me staat. x93Met helder weer zag ik de Dom van Utrecht.x94

GeschiedenisLab ging op 14 en 15 oktober op zoek naar de eigen roots.

Het vierde dorp dat we bezoeken is Lippenhuizen.

Van 1958 tot en met 1968 woonden we in Lippenhuizen, op de Buorsterwyk, het gedempte deel van de vaart met dezelfde naam die uitkomt op de Opsterlandsche Compagnonsvaart. rechts van ons woonde de dorpsagent, ‘plisie Broersma’. Als kind vond ik het altijd een veilig idee naast de politie te wonen. Mocht er een boef onder mijn bed zitten dan zou de redding nabij zijn.

In mijn herinnering is de Buorsterwyk een flinke vaart, maar de werkelijkheid valt tegen. Het is niet veel meer dan een sloot. Toch heb ik hier leren schaatsen.

Ongeveer veertig jaar geleden schaatste ik in januari met mijn moeder naar Gorredijk, om een verjaardagscadeau voor mijn vader te kopen. Toen we naar huis reden was het al bijna donker . Ik voelde me stoer omdat ik samen met mijn moeder zox92n enorme tocht had gemaakt.